Öfke Nedir? Nasıl Tanımlanır, Nelerden Kaynaklanır ve Nasıl Farklılaşır?

Son derece doğal, evrensel ve insani bir duygusal tepki olan öfke; doyurulmamış isteklere, istenmeyen sonuçlara, karşılanmayan beklentilere karşı verilebilecek yaşamın sürdürülebilmesi için gerekli, normal bir dönüt olarak karşımıza çıkar. Ancak öfke, kontrol edilmediği veya uygun şekilde ifade edilmediği zaman bireyin kendisine, başkalarına veya çevresine zarar vermesine neden olabilir. Öfke, kişiden kişiye, durumdan duruma ve kültürden kültüre göre farklılık gösterebilir. Öfkenin şiddeti, süresi, sıklığı, nedeni ve yönelimi gibi özellikleri öfkenin tanımlanmasında önemlidir.

Öfke Kontrolü Ne İçin Önemli? Ne Gibi Yararları, Zorlukları ve Gerektirdiği Becerileri Var?

Öfke kontrolü, öfkenin olumsuz sonuçlarını önlemek ve öfkeyi sağlıklı bir şekilde yönetmek için gerekli olan süreçtir. Öfke kontrolü sayesinde birey, öfkesini tanıyabilir, anlayabilir ve ifade edebilir. Ayrıca öfke kontrolü, bireyin stresle başa çıkmasına, ilişkilerini geliştirmesine, problem çözme becerisini artırmasına ve yaşam kalitesini yükseltmesine katkı sağlayabilir. Öfke kontrolünün yararlarının yanında, bazı zorlukları da vardır. Örneğin, öfke kontrolü yapmak için bireyin öfkeli olduğu anda kendini sakinleştirmesi, duygularını fark etmesi ve düşüncelerini değiştirmesi gibi becerileri geliştirmesi gerekir. Bu beceriler zaman ve çaba gerektiren sürekli bir öğrenme gerektirir.

ÖFKEMİZİ ANLAMAK İÇİN ÖFKEYİ 5 BOYUTTA ELE ALABİLİRİZ

bu boyutlar öfkelendiğimizde birbiriyle bağlantılı olarak aktif hale geçerler

• BİLİŞ; Biliş o andaki düşüncelerdir
• DUYGU; Öfkenin yol açtığı fiziksel uyarılmadır.
• İLETİŞİM; Öfkemizi çevremizdekilere yansıtma biçimimiz.
• ETKİLENİŞ; Öfkeli olduğumuzda hayatı algılayış biçimimizdir.
• DAVRANIŞ; Öfkeli olduğumuzda sergilediğimiz davranışlardır.

 

Öfke Kontrolü Nasıl Yapılır?

Öfkeyi Sakinleştirmek, Anlamak ve Çözmek İçin Hangi Yöntemler ve Stratejiler Kullanılabilir?

Öfke kontrolü yapmak için kullanabileceğiniz pek çok yöntem ve strateji vardır. Bunlardan bazıları şunlardır:

• Öfkeyi Sakinleştirmek: Öfkeli olduğunuzda fiziksel ve zihinsel olarak rahatlamak için nefes egzersizleri, gevşeme teknikleri, meditasyon veya spor yapmak gibi aktiviteler yapabilirsiniz. Ayrıca öfkeli olduğunuz ortamdan uzaklaşmak, müzik dinlemek, komik bir video izlemek veya arkadaşınızla konuşmak gibi şeyler de sizi sakinleştirebilir.
• Öfkeyi Anlamak: Öfkeli olduğunuzda neden öfkeli olduğunuzu, ne hissettiğinizi ve ne düşündüğünüzü anlamaya çalışın. Öfkeli olduğunuz durumu objektif bir şekilde değerlendirin ve gerçekçi olmayan veya abartılı düşünceleriniz varsa bunları değiştirin. Ayrıca öfkeli olduğunuz kişi veya durumla empati kurmaya çalışın ve onların bakış açısını anlamaya çalışın.
• Öfkeyi Çözmek: Öfkeli olduğunuzda öfkenizi uygun bir şekilde ifade etmek için asertif iletişim becerilerini kullanın. Öfkenizi saldırgan, pasif veya pasif-agresif bir şekilde değil, saygılı, dürüst ve açık bir şekilde dile getirin. Ayrıca öfkeli olduğunuz kişi veya durumla uzlaşmaya veya çözüme ulaşmaya çalışın. Öfkenizi çözmek için işbirliği yapın, suçlamayın, eleştirmeyin veya yargılamayın.

Olumsuz bir durum ile karşılaşan bireyin aklına gelen ilk tepki Öfkeli davranmak olabilir, bunun sebeplerinden biri de başka bir yöntemin varlığından habersiz olmasıdır. Sosyal beceri eğitimleri bu kapsamda önemlidir. Danışma sürecinde:

• Bireylerin kendini nasıl daha iyi ifade edeceği konusuna da çalışmalar
• Danışana Kazandırılacak beceri ile ilgili bilgi verilmesi
• Rol oynama
• Modelleme
• Ev ödevleri gibi etkinlikler verilebilir.

ÖFKE İLE İLGİLİ DUYGULAR

Öfkenin, diğer duygularla karmaşık bir ilişkisi bulunmaktadır. Öfkenin depresyon, bağımlılık, anksiyete, cinsellik gibi kavramlarla ilişkisi bulunmaktadır. Öfke ve kızgınlık gibi duyguların daha çok ikincil duygular olarak karşımıza çıktığı ve bu duyguların ortaya çıkmasına sebep olan duyguların alınma, korku, kaygı gibi acı veren temel duygulara ek olarak oluştuğunu fark edebilmeliyiz.

PSİKOLOJİK DANIŞMADA ÖFKE KONTROLU ÇALIŞMAK

Psikolojik danışmada öfke kontrolü çalışmak,

Öfke kontrolü çalışmak, danışanların yaşam kalitelerini, ilişkilerini, problem çözme becerilerini ve psikolojik sağlıklarını iyileştirebilir.

Psikolojik danışmada öfke kontrolü çalışmak için farklı kuramsal yaklaşımlar ve teknikler kullanılabilir. Örneğin yaygın kuramlar arasında, bilişsel-davranışçı yaklaşım, danışanların öfkelerinin arkasındaki düşünce kalıplarını değiştirmeyi hedefler. Psikodinamik yaklaşım, danışanların öfkelerinin kökenlerini ve bilinçdışı çatışmalarını keşfetmeyi amaçlar. İnsancıl yaklaşım, danışanların öfkelerini dürüstçe ve saygılı bir şekilde ifade etmelerine olanak sağlar. Bu yaklaşımların her biri, danışanın ihtiyaçlarına, hedeflerine ve tercihlerine göre uyarlanabilir..

 

Öfke Kontrolünde Psikolojik Danışmanın Terapi Odasında Nasıl Yaklaşmalı?

Öfke kontrolünde psikolojik danışmanın terapi odasında nasıl yaklaşması gerektiği, kullandığı kuramsal yaklaşıma göre değişebilir. Ancak genel olarak psikolojik danışmanın terapi odasında uygulaması gereken bazı temel ilke ve tutumlar vardır. Bunlar da zaten bildiğimiz her danışmada uygulanması gereken psikolojik danışma ilkeleridir. Bunlardan bazıları şunlardır:

• Empati: Psikolojik danışman, danışanın duygu ve düşüncelerini anlamaya çalışmalı ve ona anladığını göstermelidir. Psikolojik danışman, danışanın öfkeli olduğu kişi veya duruma karşı tarafsız kalmalı ve yargılamamalıdır.
• Saygı: Psikolojik danışman, danışanın bireyselliğine, değerlerine, tercihlerine ve haklarına saygı duymalı ve onu kabul etmelidir. Psikolojik danışman, danışanın öfkesini eleştirmemeli, küçümsememeli veya bastırmamalıdır.
• Sorumluluk: Psikolojik danışman, danışanın öfkesinin sorumluluğunu üstlenmemeli veya ondan kaçmamalıdır. Psikolojik danışman, danışana öfkesini yönetmek için gerekli becerileri öğretmeli ve onu desteklemelidir. Psikolojik danışman, danışanın öfkesinin sonuçlarına katlanmasına yardımcı olmalıdır.
• İşbirliği: Psikolojik danışman, danışanla terapi sürecinde ortak bir hedef belirlemeli ve bu hedefe ulaşmak için birlikte çalışmalıdır. Psikolojik danışman, danışanın görüşlerine değer vermeli ve onunla fikir alışverişinde bulunmalıdır. Psikolojik danışman, danışana terapi sürecinde geribildirim vermelidir.

Sıralayabiliriz.

Psikolojik danışmada öfke kontrolü çalışmak için ayrıca farklı ölçme araçları da kullanılabilir. Ölçme araçları, danışanın öfke düzeyini, öfke ifade tarzını, öfke bilişlerini ve öfke kontrol becerilerini değerlendirmeye yarar. Ölçme araçları, psikolojik danışmanın danışana uygun bir müdahale planı hazırlamasına ve ilerlemesini takip etmesine yardımcı olur. Örneğin, Öfke Durum-Trait Ölçeği, Öfke İfade Tarzları Ölçeği, Öfke Bilişleri Envanteri ve [Öfke Kontrol Envanteri] gibi ölçekler psikolojik danışmada sıkça kullanılan ölçme araçlarıdır.

Psikolojik danışmada öfke kontrolü çalışmak için son olarak farklı önleyici ve müdahaleci programlar da geliştirilebilir. Önleyici programlar, danışanların öfkeye yol açabilecek risk faktörlerini azaltmayı veya koruyucu faktörleri arttırmayı amaçlar. Müdahaleci programlar ise, danışanların zaten var olan öfke sorunlarını çözmeyi amaçlar. Bu programlar bireysel veya grup terapisi, eğitim veya atölye çalışması gibi farklı formatlarda uygulanabilir. Bu programların içeriği, hedef kitlesi, süresi ve yöntemi psikolojik danışman tarafından belirlenir.

Psikolojik Danışman Damla Mulcar