Borderline Kişilik Bozukluğu

Borderline Kişilik Bozukluğu’nu (BKB) duygusal düzensizlikler, kendine zarar verme davranışları ve zorlu ilişkilerle karakterize edilen bir kişilik bozukluğu olarak tanımlanır. (APA)

Borderline Kişilik Bozukluğu (BKB), genç erişkinlik döneminde başlayan, aşırı dürtüsellik, duygulanımda ve kişiler arası ilişkilerde dengesizlik, benlik algısında yetersizlik ve terkedilmeye karşı aşırı hassasiyet ile karakterize bir bozukluktur.

Borderline Kişilik Bozukluğu olan hastalar nevroz ile psikoz arasındaki sınırdadır. Sıradışı duygulanım, mizaç, davranış, nesne ilişkileri ve benlik imajı ile özellik gösterir. Bu kişilik bozukluğunun tanımlanması çok karmaşık ve zordur. Ayrıca çelişkiler içeriyor gibi görünebilir, tartışma gösteren yanları vardır. Psikozlar, duygudurum bozuklukları, diğer kişilik bozuklukları ve bilişsel bozukluklarla örtüşen birçok yanı vardır. Geçmişte nevrozla psikoz arasında bir sınırda olduğu düşünülmekteydi. Borderline Kişilik bozukluğu olan kişiler benlik algısı sorunlarının yanı sıra ayrılma ve bireyselleşme sorunları, duygulanım denetimleri sorunları, yoğun bilişsel bağlanma sorunları yaşarlar.

Epidemiyoloji

Kesin yaygınlık çalışmaları bulunmamaktadır, ancak borderline kişilik bozukluğunun toplumun %1-2 kadarında olduğu düşünülmesine karşın klinik ortamda en sık görülen kişilik bozukluklarındandır. Kadınlarda erkeklere göre iki kat fazla görülmektedir.

Borderline Kişilik Örgütlenmesi

Bu terim BKB tanısı almış kişilerde görünen belirli kişilik bölünmelerini ve savunma mekanizmalarını açıklamaya yarayan kapsayıcı bir terim olarak ortaya çıkmıştır.

• BKB tanısı alan kişiler duygusal olarak; Aşırı ve aniden ortaya çıkan duygusal tepkiler, öfke patlamaları, çökkün duygudurumları, gösterirler. Aynı zamanda bu bireyler ani duygulanımlarından dolayı çok hızlı ilişkiler kurduğu gibi o ilişikleri de aynı hızla bitirebilirler.
• Benlikleri hakkında belirsizlikler yaşarlar. Kendilerini sürekli yeniden tanıtma ihtiyacı hissederler. Bununla birlikte fazlalıkla bağ kurma ihtiyaçları vardır ancak bozukluğun oluşmasındaki risk faktörü güvensiz bağlanmadan ötürü, kurulan yeni bağlara bağımlı olma davranışları görülür.

En belirgin şekilde aşağıdaki savunma mekanizmalarını kullanırlar.

• Bölünme: Aynı nesne tarafından yapılan olumlu ve olumsuz eylemleri birbirinden ayrıştırma. İyi ve kötü eylemlerini farklı nesneler yapıyor gibi görme.
• İdealizasyon/Devalüasyon: Kişileri aşırı yüceltme veya küçümseme içeren eylemler gösterme.
• Yansıtma: Kişilerin istemedikleri, kendilerine yakıştıramadığı duygu ve düşünceleri bir başkasında varmış gibi göstermesi, çevresindeki insanlara yansıtma.

Kernberg’e göre Borderline Kişilk Örgütlenmesi

Kernberg BKB’nin psikodinamik ve yapısal temellerini araştıran ve yorumlayan psikanalisttir. Kernberg’e göre, Borderline Kişilik Örgütlenmesi, bireyin kişilik yapısında belirgin bir şekilde gözlemlenen özellikleri ifade eder.

• BKB tanısı alan bireylerde belirgin benlik bütünlüğü eksikliği görülür. Birey kendi hakkında çelişki ve çatışma içeren bir algılama yapısına sahiptir. Örneğin bir gün kendilerini çok değerli hissederlerken diğer gün çok değersiz hissedebilirler. Bipolardan farkı bu değişimler çok sıklıkla gözükür belli epizodları yoktur.
• Bu bireyler ilişkilerinde de istikrarsız davranışlar sergilerler. Aşırı bağımlılık veya uzaklaşma gibi davranışlar görülür. Yo-Yo sistematiği gibi çok yakınlık görülürken aniden uzaklaşma oluşur.
• Savunma mekanizmalarında da anlatıldığı gibi bu kişiler büyük ölçüde bölünmeler yaşamaktadır. Başkasını bir gün çok iyi görebilirken, diğer gün onu berbat biri olarak görebilir. Hatta kişiyi bile ikiye bölebilir: İyi eylemi yapan taraf ve kötü eylemi yapan taraf.
• Başkasının sınırlarını ihlal etme davranışları, öfke patlamaları, hayal kırıklıkları da görülen bazı duygusal değişimlerdendir.

Kernberg’ e göre bunun nedeni kişi doğuştan bir agresyon yüküyle doğar. Bu agresyon yükünü kontrol edemediği için bunu dışsallaştırmak ve yansıtmaktan başka çare bulamaz.

Oğuzcan Süslü – Mehmet Mustafa Düdükçü